Welkom

Middelharnis is het plaatselijke dorp van de gemeente Goeree-Overflakkee in de Nederlandse provincie Zuid-Holland.Tot 31 december 2012 was Middelharnis een zelfstandige gemeente. Het wordt ook wel Menheerse genoemd. De plaats Middelharnis telt in 2017 ruim zeven duizend inwoners. Samen met de plaats Sommelsdijk vormt Middelharnis een woonkern. Op het eiland Goeree-Overglakkee is er een gezamenlijk centrumfunctie.

Geschiedenis

Goeree-Overflakkee heeft een rijke geschiedenis. Dat geldt ook voor de verschillende plaatsen op het eiland. Ieder dorp heeft een eigen verhaal, maar wel met de nodige onderlinge overeenkomsten. U treft hier informatie aan ten aanzien van het onstaan en de ontwikkeling van de vier dorpen die onze gemeente rijk is. Wilt u meer weten over het ontstaan en de ontwikkeling van ons mooie eiland Goeree-Overflakee? Of bent u nieuwsgierig naar uw voorouders? Kijk dan eens op de site van ons eilandelijk Streekarchief Goeree-Overflakkee!

Het Middelharnis werd in 1465 de dijkring van Nederland.  Opvallend is de samenwerking die daarmee gepaard ging met Sommelsdijk. Middelharnis was destijds eigenaar van de heren van Putten. Al snel werd begonnen met de bouw van kerk en toren in laatgotische stijl. Deze zijn nog steeds te bewonderen in Middelharnis.

Middelharnis is met Sommelsdijk een tweelingdorp. Dit is uniek in Nederland. Eind jaren 90 is begonnen in het westelijk deel en van daaruit is de wijk oostwaarts uitgebreid.

Bedrijven actief in Middelharnis

In Middelharnis zijn De gemeente Middelharnis wil bewoners van de kleine kernen betrekken bij ontwikkelingen en knelpunten in de directe woonomgeving, waarbij het thema leefbaarheid centraal staat. Om dit te realiseren en om de afstand tussen de gemeente en bewoners te verkleinen in de werkgroep Nieuwe-Tonge in bloei! in het leven geroepen. In Nieuwe-Tonge is door de modelbouwvereniging Flakkee een vaardag met modelboten georganiseerd. Aan de Kerkring vond een viswedstrijd voor de jeugd plaats. De ouders van de deelnemers dronken samen met andere buren een kopje koffie en hielden een maaltijd stuif in. Door inwoners van de Leeuwerikstraat en de Dorpsweg in Sommelsdijk werden aanvragen ingediend om hun pleintje leefbaarder te maken. De buren vierden dit met een gezellig samenzijn op zaterdag 25 september. In overleg met de gemeente wordt bekeken hoe hieraan invulling gegeven kan worden. Het pleintje achter de Frank van Borselenstraat, de Hertog Jan van Beierenlaan en de Lauwerijnstraat in Nieuwe-Tonge, dat eerder door de woningbouwvereniging Woongoed Flakkee werd opgehoogd en opnieuw bestraat, werd onder het genot van een kopje koffie opgefleurd met bloembakken.

Subsidie

De gemeente Middelharnis heeft verschillende subsidiemogelijkheden. Jaarlijks ontvangen, naast een aantal grote regionale instellingen, een groot aantal lokale verenigingen en stichtingen subsidie. Dit om maatschappelijke activiteiten toegankelijk te maken voor de inwoners van de gemeente. Alle gemeentelijke subsidies worden verleend onder toepassing van de Algemene subsidieverordening gemeente Middelharnis.

Deze vorm van subsidie wordt gebruikt voor de grotere instellingen. In de praktijk zijn dit de instellingen, die jaarlijks meer dan € 5.000 subsidie ontvangen. Inzet is om voor een periode van meerdere jaren (in regel twee jaren) afspraken te maken over de te leveren producten en prestaties en de hoogte van de subsidie. Daarbij worden ook afspraken gemaakt over de wijze van kostprijsberekening. Uitgangspunt is dat niet kostensoorten (huisvesting, personeel e.d.) worden gesubsidieerd, maar de prestatie.

Voor instellingen, die meer dan € 50.000 subsidie ontvangen worden de afspraken neergelegd in een door beide partijen te ondertekenen uitvoeringsovereenkomst. Op basis van de meerjarige afspraken moet de instelling voor 1 april voorafgaand aan het subsidiejaar een aanvraag tot subsidieverlening indienen. Als aan de subsidievoorwaarden wordt voldaan, dan wordt na de vaststelling van de begroting door de gemeenteraad de subsidie verleend. De subsidie moet dan wel passen binnen het vastgestelde subsidieplafond. De datum van 1 april is mede gekozen, omdat de instelling voor 1 april tevens een aanvraag tot subsidievaststelling over het afgelopen subsidiejaar moet indienen. Bij deze aanvraag tot vaststelling hoort een jaarverslag en een jaarrekening. De instelling heeft op dat moment goed zicht op de resultaten van het voorgaande jaar en kan een verantwoorde inschatting maken van het komende subsidiejaar.

Lees meer

Joodse gemeenschap

In de 18e eeuw vestigden veel Joden zich in Dorpen in en rondom Middelharnis. De gemeente Middelharnis vervormde zich in een joodse gemeenschap. In de 19 eeuw heeft Middelharnis zijn eerste echte Synangoge gekregen. Na de tweede wereld oorlog werden de synagoge en joodse scholen verkocht. Elementen hieruit werden verplaatst naar de Joodse gemeenschap in Rotterdam.

De school werd afgebroken. De eerste steen die werd afgebroken van het gebouw is te zien in het museum in de gemeente. Hier is een collectie te zien van voorwerpen die herinneren aan de Joodse gemeenschap.

Naam

Middelharnis was het middelste gebied vande ‘Vier Harnissen’. De plaatnaam ‘Middelharnis’ is hier van afgeleid. Het betekend dus letterlijk in het midden van Hernis. Hernis wordt letterlijk vertaald als Herder, iemand die de kudde hoedt.

Een andere mogelijke verklaring is dat Hernis een samenstelling is van twee woorden, namelijk herde, kudde of hoeder van een kudde en nes, land uitstekend in water.  

Cultuur

In de 18e eeuw zijn er veel kerken gebouwd in Middelharnis. Het was een ontmoetingscentrum voor Australiërs. Dit werd ook wel het Diekhuus genoemd. Het was onder verantwoordelijkheid van de destijdse maatschappelijk werk. Het heeft zich ontwikkeld in een cultureel centrum tegenwoordig: d’n Diek. Hier is onder andere het kleinste filmhuis van Nederland gevestigd, de Filmhuis Middelharnis. Om dit plein worden muziektheatervoorstellingen gemaakt. Dit zijn voorstellingen “Meekrap” en “Mare, als de zee spreekt”.

In 2010 in Oktober heeft Middelharnis een jongerencentrum gekregen. De reden van opstichten was door het Diekhuuswerk gelegd met het jongerencentrum PopPodium gebruikmaakt van het JAC en onder andere organisator is van het popfestival Flakkeese Dagen.

Middelharnis heeft veel kerken die in de vorige eeuwen zijn gebouwd. Dit gereformeerde en hervormde kerken. Ook Christelijke kerken zijn hier te vinden. Jehova’s getuigen kunnen ook hun plekje vinden in Middelharnis. Zij hebben een koninkrijkszaal waar zij bijeen kunnen komen.

Havens

De gemeente Middelharnis wordt aan de noordzijde begrensd door het Haringvliet en aan de zuidkant door het Grevelingenmeer. Twee woonkernen hebben een directie verbinding met het Haringvliet: Middelharnis en Stad aan ’t Haringvliet. Middelharnis heeft zowel een binnenhaven, die bestemd is voor de watersport als een buitenhaven voor de beroepsvaart. Ook Stad aan ’t Haringvliet heeft twee havens: een particuliere jachthaven en een kleine dorpshaven voor algemeen gebruik. Aan de onderkant van onze gemeente ligt tussen de woonkernen Nieuwe-Tonge en Herkingen het buurtschap Battenoord. Aan de buitenkant van die dijk ter plaatse van Battenoord bevindt zich een klein jachthaventje, dat verbinding heeft met het Grevelingenmeer.

Monumenten

Een rijksmonument is een monument dat, vanwege de waarde of de bijzondere schoonheid, beschermd wordt en als zodanig geregistreerd staat. In tegenstelling tot wat velen denken betekent de aanwijzing van een pand tot rijksmonument absoluut niet, dat er niets meer aan mag worden gewijzigd. Verbouwen en veranderen mag, als dat maar gebeurt met respect voor de historische waarde. Daarom is, naast een ‘gewone’ bouwvergunning, ook een vergunning op basis van de Monumentenwet nodig voordat er met het werk begonnen kan worden. Beide vergunningen kunnen worden aangevraagd bij de gemeente. Voor de speciale vergunning laat het gemeentebestuur zich adviseren door de gemeentelijke monumentencommissie.

De overheid gaat ervan uit, dat het waardevolle bezit goed wordt beheerd en onderhouden. Voor periodiek onderhoud, zoals schilderwerk en het vernieuwen van zinken dakgoten, is geen vergunning nodig. De kosten zijn fiscaal aftrekbaar, maar in verreweg de meeste gevallen is subsidie niet mogelijk. Ook verbouwingen worden niet gesubsidieerd. Waar bezitters van rijksmonumenten wel subsidie voor kunnen aanvragen, is restauratie. Als er subsidie wordt verstrekt, dan is dat een bepaald percentage van de kosten die gemaakt moeten worden om de cultuurhistorische waarde van het monument te behouden of te herstellen. Het subsidiepercentage is afhankelijk van het soort monument (bij woonhuizen 30 procent) en de fiscale aftrekmogelijkheden van de eigenaar.

Algemeen

Begin maart van dit jaar is er een onderzoek gedaan naar de leefbaarheid binnen onze gemeente. Een groot aantal inwoners heeft een enquêteformulier ontvangen en het merendeel heeft de moeite genomen om het formulier in te vullen aan de gemeente terug te sturen. De gemeente heeft alle reacties gebundeld en verwerkt. Hierdoor is een helder beeld ontstaan over hoe de geënqueteerden de leefbaarheid binnen onze gemeente beoordeelt. De ontvangen informatie is gebundeld in een helder ‘cijferoverzicht’ dat zal worden gebruikt voor de verdere ontwikkeling van beleid.

De burgers van de gemeente Middelharnis beoordelen hun buurt over het algemeen voldoende tot goed. De algemene waardering komt gemiddeld uit op een 7,5. Dat is een ruime voldoende. Dat blijkt uit de leefbaarheidsmonitor 2007, die op initiatief van de gemeente is uitgevoerd. De monitor bestond uit een literatuuronderzoek en een enquête onder de bewoners. Hieronder staat een samenvattende tabel van alle scores.

Sommelsdijk en Middelharnis

Het agrarische karakter van Sommelsdijk blijkt uit de aanwezigheid van landbouwschuren midden in het dorp. In het Streekmuseum, gevestigd in het centrum van het dorp, worden veel gereedschappen en andere voorwerpen bewaard, die herinneren aan de oude beroepen en ambachten die het voormalige eiland kende. Naast het museum staat een standbeeldje van het “Koeienwachtertje” ter herinnering aan al die landarbeiders en boerenknechten.

Middelharnis en Sommelsdijk kunnen in één adem worden genoemd, want er is sprake van een tweelingdorp. Dat is tamelijk uniek in Nederland; vooral omdat het ene een vissersdorp en het andere een agrarisch dorp was. Middelharnis groeide in het midden van de 15e eeuw uit tot het centrum van bestaan; de voornaamste inkomstenbron was de visserij. Een herinnering aan dat tijdperk is nog te zien aan het begin van de haven, in de vorm van een standbeeldje van het “Kofjekokertje”. De vroegere vissershaven is nu een jachthaven. Aan de Voorstraat staat het monumentale voormalige raadhuis.